Κατηγορία

• Δημόσιος Λόγος - Ομιλίες

Ο Υπεύθυνος του Τομέα Εξωτερικής Πολιτικής της Νέας Δημοκρατίας κ. Δημήτρης Αβραμόπουλος, μίλησε χθες στην παρουσίαση του βιβλίου του κ. Ιωάννη Παρίση «Η Ευρώπη της Άμυνας-Ευρωπαϊκή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας».

Ακολουθεί η ομιλία του κ. Αβραμόπουλου:

«Φίλοι και φίλες,

Να σας πω καταρχήν, ότι είναι μεγάλη η χαρά μου, που βρίσκομαι σ΄ αυτήν την εκδήλωση και που βλέπω ανάμεσα σε όλους εσάς, καλούς φίλους μέσα από τα χρόνια που πέρασαν.

Αφορμή βεβαίως, η πρόσκληση ενός λαμπρού αξιωματικού και επιστήμονα, που έχει επιτελέσει τις τελευταίες δεκαετίες εντυπωσιακό συγγραφικό έργο και στο χώρο των αμυντικών μελετών αλλά και των πολιτικών επιστημών, του κ. Ιωάννη Παρίση.

Διαβάζοντας τις τελευταίες ημέρες το βιβλίο του, κατέληξα, πέραν των όσων όλοι σημειώσαμε, και σε ένα ακόμα συμπέρασμα. Πόσο λάθος κάνει η ελληνική πολιτεία, που δεν αξιοποιεί στην πιο ώριμη φάση της ζωής τους όλους εκείνους, πάνω στους οποίους επένδυσε τις δεκαετίες που προηγήθηκαν.

Βλέπει κανείς μέσα από τη δουλειά όλων εκείνων που πέρασαν από τις τάξεις των θεσμών της πολιτείας, είτε πρόκειται για τις Ένοπλες Δυνάμεις, είτε για τη Διπλωματία, τη Δικαιοσύνη, περίσσευμα σοφίας, γνώσης και εμπειρίας. Αν αυτό δεν αξιοποιεί μια πολιτεία, τότε δεν συλλογιέται σωστά.

Ο Ιωάννης Παρίσης, παρακολουθεί με συνέπεια την προβληματική της αμυντικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το δε νέο του βιβλίο, έρχεται ως συνέχεια του συναφούς συγγραφικού πονήματος του: «Η Αμυντική Αυτονομία της Ενωμένης Ευρώπης», που εκδόθηκε προς το τέλος του 2001.

Και βέβαια, ο τίτλος «Η Ευρώπη της Άμυνας», με οδήγησε σε μια παράφρασή του. Εγώ θα έλεγα «Η Ευρώπη σε Άμυνα». Σε Άμυνα προς τις μεγάλες πιέσεις, που δέχεται αυτόν τον καιρό, απέναντι σε εμπνευσμένες προσωπικότητες που πήραν την πρωτοβουλία να κινηθούν δυναμικά μπροστά για να την ενώσουν. Και το βιώνουμε αυτό καθημερινά, σε όλα τα πεδία. Τώρα στο οικονομικό, αλλά σε πολλές περιπτώσεις και στο πολιτικό.

Η Ευρώπη δεν έχει ολοκληρωθεί, παρά τα όσα λέγονται και γράφονται. Θα ολοκληρωθεί μονάχα όταν αποκτήσει πολιτική υπόσταση. Και το βασικό εργαλείο της πολιτικής αυτονομίας είναι η Άμυνα.

Το βιβλίο που παρουσιάζουμε σήμερα, δίδει το έναυσμα για σκέψεις, προβληματισμούς και αναλύσεις, όπως επίσης και για συμπεράσματα και πολιτικές προτάσεις, που σχετίζονται με την ασφάλεια και την άμυνα, τόσο σε διεθνές, όσο και σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο.

Κυρίες και Κύριοι,

Η Ευρωπαϊκή Αμυντική Ταυτότητα καθίσταται προοδευτικά - και ευτυχώς που το συνειδητοποιούμε πλέον και εμείς εδώ αλλά και στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής - ως ένα από τα θέματα αιχμής. Και έχει σημασία αυτό, μιας και όλο και περισσότερο προωθούνται συνέργιες σε παγκόσμιο επίπεδο, με κοινούς σκοπούς.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει την ιδιαιτερότητα στη διεθνή οργάνωση, να είναι μια Ένωση Κρατών μοναδική, όπου κυρίαρχα δεσμεύονται από υπερεθνικούς κανόνες, προκειμένου να προωθήσουν τα συλλογικά συμφέροντά τους, μέσα στη φιλοσοφία και τους στόχους της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Στον οικονομικό τομέα αυτός ο στόχος όλο και πλησιάζει στο να επιτευχθεί. Πάντοτε όμως, κάτι συμβαίνει και πηγαίνουμε πίσω. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί μια σημαντική, υπολογίσιμη παγκόσμια δύναμη και ζούμε την περίοδο αυτή, την αλληλεξάρτηση των εθνικών οικονομιών με την ευρωπαϊκή οικονομία.

Ήρθε όμως η ώρα, η Ευρώπη να βελτιώσει τις πραγματικές δυνατότητές της, ώστε να παίξει έναν σημαντικό και ουσιαστικό ρόλο στη διατήρηση της ειρήνης και της ασφάλειας, με βάση το πολιτικό, οικονομικό και ηθικό της βάρος.

Είναι προφανές, ότι η διπλωματία και η επιρροή της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα αποκτούσε μεγαλύτερη βαρύτητα, αν υποστηριζόταν από την ανάπτυξη της δικής της αμυντικής αυτοδυναμίας. Μέχρι στιγμής, κάτι τέτοιο δεν είναι ρεαλιστικό, χωρίς την αμερικανική υποστήριξη, έστω και αν αυτή παρέχεται μέσω του ΝΑΤΟ.

Με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, η Ευρώπη είχε και έχει ιστορικούς δεσμούς φιλίας. Δεν είναι η στιγμή για να αναφερθούμε σε ιστορικά παραδείγματα. Αλλά αυτό είναι επιβεβαιωμένο. Εκείνο όμως, που παρατηρείται καμιά φορά, είναι μια καχυποψία στις σχέσεις. Ιδιαίτερα, μετά την κατάρρευση του κομμουνισμού.

Νομίζω, ότι ωριμάζουν οι συνθήκες και όσο περισσότερο βαθαίνει ο διάλογος ανάμεσα στις δύο αυτές μεγάλες δυνάμεις, τόσο περισσότερο γίνεται κατανοητό, ότι τα νέα δεδομένα που έχουν διαμορφωθεί, εκ των πραγμάτων διαφοροποιούν και τους ρόλους, που παλαιότερα είχαν αναλάβει. Τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, όσο και η Ευρώπη.

Πριν από λίγο καιρό βρέθηκε εδώ, μια σπουδαία προσωπικότητα της αμερικανικής πολιτικής, ο κ. Πρεζίνσκι, ο οποίος οδήγησε τη σκέψη μας στο σωστό δρόμο. Και έβγαλε πολύ χρήσιμα συμπεράσματα. Ένα εκ των βασικότερων είναι, ότι ωρίμασαν οι συνθήκες με τα νέα δεδομένα σε παγκόσμιο επίπεδο, ώστε να αφήσουμε στην άκρη την καχυποψία, να έρθουμε ακόμα πιο κοντά και να σφυρηλατήσουμε ακόμα πιο ισχυρούς δεσμούς. Με την Αμερική να μην φοβάται τη χειραφέτηση της Ευρώπης. Και με την Ευρώπη να είναι πιο ειλικρινής στη σχέση της μαζί της.

Ανήκουμε στον ίδιο κόσμο. Εμπνεόμαστε από τις ίδιες φιλοσοφικές, ηθικές, δημοκρατικές αντιλήψεις. Πρέπει να έρθουμε πιο κοντά.

Πρέπει να εξετάσουμε την κατάσταση των Ευρω-ατλαντικών σχέσεων του λεγομένου Διατλαντικού Δεσμού, παρόλο που μέχρι σήμερα και εκ των πραγμάτων η Ευρωπαϊκή Πολιτική Ασφάλειας & Άμυνας παίζει συμπληρωματικό ρόλο σε σχέση με αυτόν του ΝΑΤΟ. Εδώ εστιάζονται, μεταξύ άλλων, οι διαφορές μεταξύ των «ευρωσκεπτιστών» και των «ευρωπαϊστών».

- Πρέπει η Ευρωπαϊκή Ένωση να αναδειχθεί σε αντίβαρο των ΗΠΑ;

Ενώ ιδεολογικά ανήκω στην κατηγορία των «ευρωπαϊστών», θεωρώ ωστόσο απαραίτητο να οδηγηθούμε σε μία συμπληρωματική λύση, που να ωφελεί και τις δύο πλευρές με όρους συμπληρωματικότητας και αποδοτικότητας και όχι με όρους ανταγωνισμού, που δεν οδηγούν πουθενά. Και βέβαια, απομακρύνοντας κάθε πολιτική παρέμβαση μέσα από επιφανείς αναλυτές, που οδηγούν στην εμβάθυνση της αμοιβαίας καχυποψίας.

- Ποιες είναι όμως οι πραγματικές δυνατότητες και οι προοπτικές της αυτόνομης αμυντικής πολιτικής της Ευρώπης στον σημερινό κόσμο;

Για παράδειγμα, είναι έτοιμες οι Ηνωμένες Πολιτείες να παραχωρήσουν στην Ενωμένη Ευρώπη μέρος της επιρροής τους στην Μέση Ανατολή, έναν γεωγραφικό χώρο ο οποίος γειτνιάζει με την Ευρώπη, αλλά και μια περιοχή με ισχυρά ευρωπαϊκά συμφέροντα;

Έχει μεγάλη σημασία να δούμε ρεαλιστικά τις δυνατότητες και τις διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Ασφάλειας & Άμυνας.

Την ικανότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αναλαμβάνει μονομερώς επιχειρήσεις κρίσεων, συμπληρωματικά και όχι ανταγωνιστικά με τις αντίστοιχες πρωτοβουλίες του ΝΑΤΟ.

Η δημιουργία της Ευρωπαϊκής Δύναμης Ταχείας Αντίδρασης είναι το πρώτο βήμα προς την σωστή κατεύθυνση.

Υπάρχει όμως μια σημαντική, θα έλεγα, διαφορά αμυντικής κουλτούρας, αμυντικής παράδοσης:

- Οι Αμερικανοί ακολουθούν το δόγμα του προληπτικού πλήγματος εκ μέρους του ΝΑΤΟ.

- Οι Ευρωπαίοι δίδουν αντιθέτως, έμφαση στην πρόληψη κρίσεων.

Ως πρώην Διπλωμάτης, αλλά και ως πολιτικός, δεν θα μπορώ παρά να συμφωνώ, ότι η προσφυγή στην ένοπλη βία θα πρέπει να χρησιμοποιείται ως έσχατο μέσο, αφού προηγουμένως έχουν εξαντληθεί όλα τα ειρηνικά μέσα διευθέτησης των διεθνών διαφορών, όπως αυτά προβλέπονται από τον καταστατικό χάρτη του ΟΗΕ.

Κυρίες και Κύριοι,

Θέλω, σε αυτό το σημείο, να παρουσιάσω τρία σημεία, εκ των οποίων αναδεικνύονται οι πολιτικές προεκτάσεις που έχει και θα έχει στο μέλλον η Ευρωπαϊκή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας για τη χώρα μας και τα συμφέροντά της, που μοιραία επεκτείνονται και στα συμφέροντα και των γειτονικών χωρών.

Σήμερα, από τις δεκατέσσερις εν εξελίξει επιχειρήσεις στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Άμυνας και Ασφάλειας, η Ελλάδα συμμετέχει σε έξι.

Συμμετοχή που πάντα πρέπει να γίνεται υπό όρους και πάντα με γνώμονα την ασφάλεια των Ελλήνων στρατιωτών.

Και βέβαια, κάτω από όρους διεθνούς νομιμότητας και ηθικής.

Και εννοώ τον σεβασμό και την εφαρμογή των κανόνων του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου των ενόπλων συρράξεων και του διεθνούς δικαίου γενικότερα.

Θεωρώ, ότι μια αυτόνομη ευρωπαϊκή άμυνα, ωφελεί τα εθνικά μας θέματα και το Κυπριακό, διότι τα θέματά μας αυτά αφορούν τρίτες χώρες (Τουρκία-ΠΓΔΜ), που έχουν ωστόσο, προνομιακή μεταχείριση σε θέματα στρατηγικής και γεωπολιτικής από το Ευρωατλαντικό Σύμφωνο. Και χώρες με τις οποίες θέλουμε να έχουμε καλές σχέσεις και πάντοτε αυτό επιδιώκουμε.

Το αναφέρει εξάλλου και ο συγγραφέας:

«Όταν μία στρατιωτική αποστολή, στο πλαίσιο της ΕΠΑΑ κάνει χρήση των υπηρεσιών της Ατλαντικής Συμμαχίας, η Τουρκία - ως μέλος του ΝΑΤΟ - ασκεί πιέσεις και τελικά επιβάλλει τον αποκλεισμό της Κύπρου.

Απλουστευτικά, είναι προφανές ότι το συμφέρον της Κύπρου έγκειται σε μία αυτόνομη ΕΠΑΑ: Όταν οι δομές της ΕΠΑΑ αυτονομηθούν επιχειρησιακά και διοικητικά, τότε δεν θα εξαρτάται ή Ένωση σε μικρό ή μεγαλύτερο βαθμό από το ΝΑΤΟ και δεν θα δίδεται η δυνατότητα στην Τουρκία να επιβάλει την μη συμμετοχή της Κύπρου από σχεδόν το σύνολο των αποστολών στρατιωτικού χαρακτήρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Φίλες και φίλοι,

Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να υπερασπίζεται τα κοινά συμφέροντα των μελών της και να αντιπαρατίθεται στις διεθνείς κρίσεις που τα επηρεάζουν.

Πρέπει να υπερασπίζεται τις κοινές αξίες των μελών της, τα ουσιώδη συμφέροντά τους, την ανεξαρτησία τους και να αντιμετωπίζει τις πολλαπλές σύγχρονες απειλές.

Μεταξύ των πρωτοβουλιών που έχει λάβει η Ευρωπαϊκή Ένωση στην σωστή κατεύθυνση, είναι η παρεμπόδιση της παράνομης μετανάστευσης και του λαθρεμπορίου.

Είναι ο έλεγχος των εξωτερικών συνόρων της Ένωσης, ζήτημα ζωτικής σημασίας για την Ελλάδα, λόγω της γεωπολιτικής και γεωστρατηγικής θέσης της.

Ο έλεγχος πραγματώνεται κυρίως μέσω της υπηρεσίας FRONTEX.

Έχει όμως αναλωθεί στον συντονισμό της υπηρεσιακής συνεργασίας των κρατών μελών στα πεδία της ανάλυσης κινδύνων και της εκπαίδευσης των συνοριοφυλάκων.

Ενώ, κατά περιόδους οργανώνει κοινές επιχειρήσεις κατά μήκος των συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδιαίτερα σε περιοχές που υφίστανται την παράνομη μετανάστευση.

Πρέπει να προχωρήσουμε και να υλοποιήσουμε την πρότασή μας για την δημιουργία της Ευρωπαϊκής Ακτοφυλακής.

Το μόνιμο δίκτυο παράκτιων περιπόλων (Coastal Patrols Network) που θεσμοθετήθηκε στα πλαίσια της FRONTEX και έχει περιοριστεί στην ενδυνάμωση των διμερών συνεργασιών μεταξύ των γειτονικών κρατών.

Έχουμε πολλά πράγματα, που μπορούμε να κάνουμε. Εκείνο όμως, που πρέπει να γίνει - και αυτό αν θέλετε αναδεικνύει τις ευθύνες και της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης - είναι να προχωρήσει με πιο τολμηρά βήματα και πιο θαρραλέες πολιτικές μπροστά. Έχει έλλειμμα η Ευρώπη, σε ό,τι αφορά στη λήψη πολιτικών αποφάσεων.

Εδώ θα μου επιτρέψετε να επισημάνω και την αδυναμία να παράγει πολιτική σκέψη η ίδια η καρδιά της Ευρώπης στις Βρυξέλλες. Εκεί παρατηρείται από την αρχή, πολύ περισσότερο τα τελευταία χρόνια, μία αντιφατική κατάσταση. Από τη μια μεριά, στα κεντρικά ευρωπαϊκά φόρουμ, αγωνίζονται για την ενδυνάμωση της ευρωπαϊκής συνείδησης και τα κράτη-μέλη γυρνάνε πίσω στην εποχή του εθνικισμού. Δεν έχει κανείς, παρά να παρακολουθήσει τις διεργασίες, τις διαβουλεύσεις, τις συναντήσεις όλων αυτών των οργάνων, για να το διαπιστώσει. Ένας ανταγωνισμός εθνικού χαρακτήρα, στην καρδιά μιας πολυεθνικής καινούργιας μεγάλης χώρας.

Έχουμε πολλά που πρέπει να κάνουμε. Για να φτάσουμε όμως στο να αποδοθεί με πραγματικούς όρους η ευρωπαϊκή συνείδηση, αυτό εκ των πραγμάτων περνάει μέσα από τον προβληματισμό, που καλλιεργείται στο βιβλίο του κ. Παρίση. Στην αμυντική και πολιτική αυτονόμηση της Ευρώπης.

Κυρίες και Κύριοι,

Η απουσία πολιτικής βούλησης, η δυσκολία ενεργοποίησης της διαδικασίας λήψης αποφάσεων, επιβραδύνουν σημαντικά την υλοποίηση της κοινής Άμυνας.

Μπορώ να πω, ότι παρά τις όποιες προόδους που έχουν συντελεστεί, απέχουμε πολύ από μια «κοινή ευρωπαϊκή πολιτική άμυνας», η οποία θα έχει ως γνώμονα την ενίσχυση της ασφάλειας και την διαφύλαξη των κοινών αξιών, των θεμελιωδών συμφερόντων, της ανεξαρτησίας και της ακεραιότητας της Ένωσης.

Το βιβλίο που παρουσιάζεται σήμερα, του Ιωάννη Παρίση, για την Ευρωπαϊκή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας, το περιεχόμενο του οποίου μας έδωσε τροφή για προβληματισμό και την ευκαιρία μίας ουσιαστικής και δημιουργικής ανταλλαγής απόψεων, αναλύει όλα αυτά τα θέματα με εξαίρετο τρόπο. Συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας άποψης για όλους εκείνους που θα έχουν τη χαρά να το διαβάσουν και οδηγεί τον προβληματισμό μας στη σωστή κατεύθυνση.

Θέλω πραγματικά να συγχαρώ τον Γιάννη Παρίση για τη δουλειά του, το έργο του και τη συνεισφορά του σε αυτόν τον προβληματισμό. Και βεβαίως, να τον ενθαρρύνω να συνεχίσει ακόμα πιο βαθιά, ακόμα πιο μπροστά, συνεισφέροντας με τις ιδέες, τις εμπειρίες και τη γνώση του στη συνειδητοποίηση μιας κατάστασης. Κάτι χρήσιμο και για εμάς αλλά και για τους ξένους, που θα το διαβάσουν, όταν αυτό το βιβλίο μεταφραστεί και σε άλλες γλώσσες».